Προσεγγίζοντας τη Διαμεσολάβηση από Άλλη Οπτική Γωνία

των Francine Friedman Griesing και Emily Griesing *

Πολλοί λίγοι διαμεσολαβητές ή διαιτητές, παρ' όλη την οξυδέρκειά τους, μπορούν πραγματικά να εκτιμήσουν τα αισθήματα ενός μέρους, εν μέσω μιας διαδικασίας διαμεσολάβησης ή συνάντησης διακανονισμού έπειτα από δικαστική εντολή.

Όμοια, όσο αφοσιωμένος και καλοπροαίρετος κι αν είναι ένας νομικός σύμβουλος, ίσως να μην μπορεί να προσφέρει την απαραίτητη συναισθηματική υποστήριξη ή καθοδήγηση, που χρειάζονται οι πελάτες σε τέτοιες περιπτώσεις, εάν ο ίδιος δεν έχει βρεθεί κάποτε στη θέση τους.

Μόνο σε περίπτωση που κάποιος έχει υπάρξει το ένα από τα μέρη σε κάποια διαμάχη, όχι μόνο ως συνήγορος ή ουδέτερος διαμεσολαβητής, μπορεί μόνο να φανταστεί τον φόβο, τον θυμό, την απογοήτευση, την αγανάκτηση και την σύγχυση των μερών κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας επίλυσης διαφορών. Μόνο έχοντας επίγνωση όλων των ρόλων που μπορεί να διαδραματίσει κάποιος – ως διαμεσολαβητής, ως συνήγορος υπεράσπισης, ως συνήγορος του ενάγοντος και το πιο σημαντικό, ως μέρος, μπορεί να κατανοήσει άμεσα και να εκτιμήσει το άγχος που βιώνουν τα μέρη σε μια τέτοια διαδικασία. Έχοντας υπάρξει ένα από τα μέρη, κάποιος καταλαβαίνει περισσότερο πόσο κουραστική μπορεί να είναι αυτή η εμπειρία, κι έτσι πόση αξία έχει η κατανόηση της οπτικής γωνίας των μερών.

Έχοντας αυτό κατά νου, οι διαμεσολαβητές και οι νομικοί σύμβουλοι βαδίζουν σταθερά για να κάνουν αυτή την εμπειρία πιο ανεκτή για τα μέρη, αυξάνοντας τις πιθανότητες εύρεσης μια επιτυχημένης και αποτελεσματικής λύσης.

Παρόμοια με την περίπτωση ενός ασθενούς στο χειρουργείο, η διαδικασία της διαμεσολάβησης μπορεί να είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη στους πελάτες και συχνά περιλαμβάνει προσωπικά στοιχεία. Έτσι, εναπόκειται στο διαμεσολαβητή και στο νομικό παραστάτη να οδηγήσουν με ασφάλεια τα μέρη προς ό,τι συνεπάγεται η διαδικασία και να τους προσφέρουν ηθική υποστήριξη καθ' όλη τη διάρκειά της.

Για να καθησυχάσει ο νομικός παραστάτης τα μέρη πρέπει να τα έχει προετοιμάσει επαρκώς, πριν ξεκινήσει η διαδικασία. Θα πρέπει να βεβαιωθεί, ότι το μέρος έχει κατανοήσει τον εμπιστευτικό χαρακτήρα της διαδικασίας και το γεγονός ότι οποιεσδήποτε δηλώσεις γίνουν στο πλαίσιο του διαδικασίας δεν θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν πουθενά αλλού. Τα μέρη, επίσης, πρέπει να κατανοήσουν, ότι ο διαμεσολαβητής δεν μπορεί να υποδείξει μια λύση ή να τα εξαναγκάσει να βρουν μία, ούτε είναι υποχρεωμένος να διασφαλίσει, ότι η λύση θα είναι δίκαιη ή ότι θα είναι πολύ κοντά στη λύση που θα έβρισκε το δικαστήριο.

Μάλιστα, ένα από τα πλεονεκτήματα της διαμεσολάβησης ή της συνάντησης διακανονισμού είναι ότι η λύση μπορεί να περιλαμβάνει στοιχεία που δεν είναι καν στο ίδιο μήκος κύματος με την απόφαση ενός δικαστηρίου. Οι λύσεις που θα αναζητηθούν μπορεί να είναι πιο εφευρετικές απ' ό,τι μια απλή καταβολή αποζημιώσεων ή η επαναδιατύπωση της υποχρέωσης ενός μέρους να τηρήσει τις δεσμεύσεις του, βάσει ενός συμβολαίου.

Επιπρόσθετα, οι διαμεσολαβητές έχουν διαφορετικά στιλ και τεχνικές για να ενθαρρύνουν τα μέρη να βρουν μια λύση. Κάποιοι είναι πιο συνεργάσιμοι, ενώ άλλοι μοιάζουν με «νταήδες» στην αυλή του σχολείου. Δεδομένου, ότι οι πελάτες δεν επεμβαίνουν στο στιλ του κάθε διαμεσολαβητή, ο νομικός παραστάτης θα πρέπει να γνωρίζει καλά τις τεχνικές του και να ενημερώσει τον πελάτη του, πριν φτάσουν στη διαμεσολάβηση ή την συνάντηση διακανονισμού. Ένας πελάτης που δεν είναι εξοικειωμένος, για παράδειγμα, με την έντονη τακτική εκφοβισμού του διαμεσολαβητή μπορεί να αιφνιδιαστεί, διακινδυνεύοντας τις καλές πιθανότητες εύρεσης μιας λύσης.

Σε αυτή την διαδικασία προετοιμασίας θα πρέπει, επίσης, να συμπεριλαμβάνεται μια συζήτηση για τους όρους που θέτει ο πελάτης στη συμφωνία . Οι όροι αυτοί μπορεί να συμπεριλαμβάνουν τα προφανή, δηλαδή την καταβολή μιας αποζημιώσης μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, αλλά μπορεί να περιέχουν και την τήρηση του απορρήτου, την αποφυγή υποτιμητικών σχολίων, τις θετικές αναφορές ή άλλα στοιχεία με αξία, πέραν των χρημάτων.

Γνωρίζοντας τους επιθυμητούς όρους για τη συμφωνία εκ των προτέρων, ο νομικός παραστάτης θα ξέρει τί να περιμένει καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, κι έτσι θα μπορεί να ετοιμάσει μια πρόχειρη συμφωνία επίλυσης της διαφοράς με διαμεσολάβηση, πριν ξεκινήσει η διαδικασία. Έχοντας έτοιμη την πρόχειρη συμφωνία στον φορητό υπολογιστή του, ο νομικός παραστάτης θα έχει τη δυνατότητα να την ολοκληρώσει σε πραγματικό χρόνο, δίχως να ριψοκινδυνεύσει πισωγυρίσματα ή παρεξηγήσεις σχετικά με τους όρους της συμφωνίας τις επόμενες μέρες. Αυτή η τεχνική βοηθά να αποφευχθεί επιπλέον προσπάθεια και χάσιμο χρόνου από πιθανές επαναδιαπραγματεύσεις των μερών μετά το πέρας της διαμεσολάβησης. Επίσης, διασφαλίζει, ότι δεν παραβλέπονται σημαντικοί όροι πάνω στην έξαψη της στιγμής, αφού οι νομικοί παραστάτες και οι πελάτες έχουν συζητήσει τους σημαντικούς όρους προηγουμένως, δίχως την πίεση της ελεγχόμενης διαδικασίας της διαμεσολάβησης.

Αφού προετοιμαστούν σωστά για τη διαμεσολάβηση, υπάρχουν κάποιοι σημαντικοί παράγοντες που θα πρέπει να εξεταστούν από τους νομικούς παραστάτες και τους διαμεσολαβητές, από την οπτική γωνία των πελατών, όσο η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεδομένου, ότι οι πελάτες συνήθως είναι συναισθηματικά φορτισμένοι στη διαμεσολάβηση, είναι σημαντικό ο διαμεσολαβητής και ο νομικός παραστάτης να δείξουν ευαισθησία και να κάνουν ό,τι μπορούν για να τους καθησυχάσουν.

Ο διαμεσολαβητής μπορεί να προνοήσει σχετικά, ακόμη και αποφεύγοντας την αρχική κοινή συνάντηση με τα μέρη. Μια τέτοια συνάντηση μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη στην εξέλιξη της συμφωνίας, αφού οι ανθρώπινες έχθρες κλιμακώνονται, όταν τα μέρη συναντούν τους αντιπάλους τους ή όταν ο νομικός παραστάτης κάνει καυστικά σχόλια που προσβάλλουν και δημιουργούν εκνευρισμό. Για να αποφευχθούν τυχόν ομηρικοί καυγάδες, ιδίως σε περιπτώσεις που ένα άτομο αντιμετωπίζει έναν ισχυρό αντίπαλο (π.χ. εταιρεία), ο διαμεσολαβητής μπορεί να παρακάμψει την κοινή συνάντηση και να διατηρήσει απόσταση μεταξύ των μερών, ώστε να προασπίσει το αίσθημα της ασφάλειας και της αντικειμενικότητας. Έτσι, τα μέρη έχουν μια πιθανότητα να ξεκινήσουν τη διαπραγματευτική διαδικασία με ανοιχτό μυαλό, αντί να πρέπει να αντιμετωπίσουν επιπλέον διαμάχες εξαιτίας της πρόσωπο με πρόσωπο επαφής.

Επιπλέον, εφόσον τα μέρη αποφασίζουν να λάβουν μέρος στη διαμεσολάβηση, οι διαμεσολαβητές θα πρέπει να αναγνωρίζουν την επιθυμία των πελατών να συμμετέχουν στη διαδικασία. Η διαμεσολάβηση δίνει τη δυνατότητα στο κάθε μέρος να ακουστεί, και όχι να είναι στο περιθώριο όσο ο διαμεσολαβητής και ο νομικός παραστάτης κρατούν τα ηνία της διαδικασίας. Οι διαμεσολαβητές θα πρέπει να δίνουν χώρο στους πελάτες να εκφράσουν το ιστορικό της υπόθεσης και τις απόψεις τους, διότι μια τέτοια διέξοδος είναι εξίσου σημαντική όσο και η ίδια η επίλυση του θέματος. Τα παραπάνω έχουν ως συνακόλουθο τη διασφάλιση, ότι τα μέρη συμμετέχουν στις σημαντικές συζητήσεις. Προκειμένου να μην αισθάνονται απομόνωση και καχυποψία, είναι προτιμότερο να λαμβάνονται υπόψη στις συζητήσεις, από το να τίθενται στι περιθώριο, όσο ο διαμεσολαβητής τυχόν συζητά κατ' ιδίαν με τον νομικό σύμβουλο, κάτι που είναι καλό να αποφεύγεται.

Εν τέλει, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον στην απαιτούμενη στρατηγική και την αποφασιστικότητα για την εύρεση λύσης, είναι πιθανό να παραλειφθούν οι βασικές ανάγκες των πελατών. Η διαμεσολάβηση διαρκεί ώρες, αν όχι μέρες, και είναι μια εξαντλητική διαδικασία για τους πελάτες. Κάποιοι διαμεσολαβητές εξαντλούν τους πελάτες, προκειμένου να επισπεύσουν την λύση του ζητήματος, ωστόσο, αυτό δεν την διασφαλίζει, αφού τα μέρη μπορεί να επανεξετάσουν την υπόθεση και την τελική συμφωνία με μια λιγότερο αγχωτική μέθοδο.

Αντ' αυτού, ένα μικρό βήμα που μπορεί να κάνει ο διαμεσολαβητής, με μεγάλο αντίκτυπο, είναι να βεβαιωθεί ότι τα μέρη αισθάνονται άνετα. Κάποιοι από τους πιο αποτελεσματικούς διαμεσολαβητές είναι γνωστοί για την φιλοξενία τους, προσφέροντας αναψυκτικά, φαγητό και ολιγόλεπτα διαλείμματα κατά τη διάρκεια της μέρας, για να αισθάνονται τα μέρη άνετα και να είναι συγκεντρωμένα στη διαδικασία. Όταν συνοδεύει έναν πελάτη σε συνάντηση διακανονισμού έπειτα από δικαστική εντολή, ο νομικός παραστάτης μπορεί να κάνει πιο υποφερτή τη μέρα προβλέποντας για μπουκαλάκια με νερό και μικρά γεύματα. Αυτό μπορεί να φαίνεται, ότι υπερβαίνει την αρμοδιότητα του νομικού παραστάτη, αλλά οι “βετεράνοι” τέτοιων εκτεταμένων διαδικασιών θα εκτιμήσουν την υποστήριξη, πέρα απο τις νομικές συμβουλές. Όταν ο νομικός παραστάτης και οι διαμεσολαβητές λαμβάνουν υπόψη την ευάλωτη θέση των μερών στη διαμεσολάβηση και εξετάζουν σε όλο το εύρος τις ανάγκες τους, όχι μόνο σε νομικά θέματα, αυξάνεται η δεκτικότητά τους σε μια τελική λύση. Από προσωπική εμπειρία, όταν οι πελάτες αισθάνονται την ευαισθησία των νομικών παραστατών και των διαμεσολαβητών, όταν είναι εξοικειωμένοι με την δυναμική τους, τείνουν περισσότερο προς την εύρεση μιας λύσης.

Εάν χρειάζεστε περισσότερη καθοδήγηση για τον τρόπο που μπορείτε να προετοιμάσετε τους πελάτες και τον εαυτό σας για τη διαμεσολάβηση, ο καλύτερος οδηγός κατ' εμέ έχει τίτλο “Mediation Practice Guide—A Handbook for Resolving Business Disputes (Second Edition)”, του Bennett Picker, σε εκδόσεις American Bar Association - Section on Dispute Resolution.

*Η Francine Friedman Griesing είναι ιδρύτρια και μέλος διαχείρισης της Griesing Law. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί της στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. και στο 215-618-3721. Η Emily Griesing είανι η συντονίστρια μάρκετινγκ της εταιρείας. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί της στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. και στο 215-618-3720.